NHỮNG VIỆC DOANH NGHIỆP CẦN CHUẨN BỊ ĐỂ BẢO TOÀN KHẢ NĂNG THI HÀNH

Một bản án, phán quyết hoặc thỏa thuận có lợi chưa chắc giúp doanh nghiệp thu hồi tiền, nhận lại tài sản hoặc thực hiện đầy đủ quyền lợi đã được ghi nhận. Kết quả thực tế còn phụ thuộc vào khả năng thực hiện nghĩa vụ của bên có nghĩa vụ, tình trạng tài sản và cơ chế thi hành được áp dụng.

Vì vậy, khả năng thi hành cần được xem xét ngay từ khi doanh nghiệp đánh giá tranh chấp và tiếp tục được cập nhật trong suốt quá trình xử lý vụ việc.

Dưới đây là 07 nhóm việc doanh nghiệp cần lưu ý để chủ động bảo toàn khả năng thi hành kết quả giải quyết tranh chấp.

1. XÁC ĐỊNH ĐÚNG CHỦ THỂ CÓ NGHĨA VỤ

Kiểm tra bên giao kết và người đại diện: Xác định chính xác tên, tư cách pháp lý của bên ký kết và thẩm quyền của người ký.

Làm rõ chủ thể trực tiếp chịu nghĩa vụ: Phân biệt bên ký hợp đồng, bên trực tiếp thực hiện và pháp nhân sở hữu tài sản. Các công ty cùng nhóm, có chung thương hiệu, cổ đông hoặc người điều hành không mặc nhiên chịu trách nhiệm thay cho nhau.

Xác định các chủ thể cùng chịu trách nhiệm: Rà soát bảo lãnh, cam kết riêng, tài sản do bên thứ ba cung cấp và các căn cứ pháp lý khác; làm rõ trách nhiệm riêng rẽ, liên đới hoặc có điều kiện của từng bên.

Rà soát việc chuyển giao quyền và nghĩa vụ: Kiểm tra các thay đổi về chủ thể, việc chuyển giao hợp đồng, quyền yêu cầu hoặc nghĩa vụ và ảnh hưởng của những thay đổi này đến việc thực hiện nghĩa vụ.

2. ĐÁNH GIÁ TÀI SẢN VÀ GIÁ TRỊ CÓ THỂ THỰC SỰ THU HỒI

Xác định tài sản và nguồn thu: Rà soát từ nguồn hợp pháp các thông tin về bất động sản, động sản, hàng hóa, khoản phải thu, phần vốn góp, quyền tài sản và dòng tiền có thể liên quan đến việc thực hiện nghĩa vụ.

Làm rõ quyền đối với tài sản: Phân biệt tài sản thuộc sở hữu của bên có nghĩa vụ với tài sản thuê, mượn, quản lý hoặc thuộc bên thứ ba.

Kiểm tra tình trạng pháp lý: Xác định tài sản có đang bị cầm cố, thế chấp, kê biên, tranh chấp hoặc chịu hạn chế khác hay không.

Ước tính giá trị có thể thu hồi: Xem xét nghĩa vụ được bảo đảm, quyền ưu tiên của các chủ nợ khác, chi phí xử lý, khả năng giảm giá và phần giá trị ròng có thể còn lại để thanh toán.

Theo dõi nguy cơ mất khả năng thanh toán: Lưu ý dấu hiệu suy giảm hoạt động, nhiều chủ nợ cùng yêu cầu thanh toán hoặc nguy cơ mở thủ tục phá sản. Khi đó, triển vọng thu hồi còn phụ thuộc vào tính chất khoản nợ, biện pháp bảo đảm và thứ tự phân chia tài sản.

Thông tin cần được thu thập từ nguồn hợp pháp, có thể kiểm chứng và được cập nhật phù hợp với diễn biến vụ việc.

3. ĐÁNH GIÁ NHU CẦU ÁP DỤNG BIỆN PHÁP BẢO VỆ

Nhận diện rủi ro cần ngăn ngừa: Đánh giá nguy cơ tài sản bị chuyển dịch, che giấu, giảm giá trị hoặc hiện trạng liên quan đến tranh chấp bị thay đổi.

Cân nhắc biện pháp theo thỏa thuận: Xem xét yêu cầu thanh toán trước một phần, bổ sung bảo lãnh, tài sản bảo đảm hoặc cơ chế kiểm soát tiến độ thực hiện nghĩa vụ.

Rà soát biện pháp khẩn cấp tạm thời: Xác định biện pháp phù hợp, căn cứ pháp lý, tính cấp thiết, cơ quan hoặc chủ thể có thẩm quyền và tài liệu cần chuẩn bị.

Đánh giá nghĩa vụ và rủi ro đi kèm: Làm rõ nghĩa vụ thực hiện biện pháp bảo đảm, chi phí và trách nhiệm có thể phát sinh nếu yêu cầu không đúng hoặc gây thiệt hại.

Biện pháp bảo vệ cần được lựa chọn trên cơ sở căn cứ, tính cần thiết và mức độ tương xứng; không nên chỉ được sử dụng như một công cụ tạo áp lực cho bên còn lại.

4. XÂY DỰNG THỎA THUẬN CÓ CƠ CHẾ BẢO ĐẢM THỰC HIỆN

Kiểm tra thẩm quyền của người ký: Bảo đảm thỏa thuận ràng buộc đúng và đủ các chủ thể cần thiết.

Xác nhận rõ nghĩa vụ: Xác định khoản nợ hoặc nghĩa vụ được thừa nhận, số tiền hoặc tài sản liên quan, thời hạn, phương thức và điều kiện thực hiện.

Yêu cầu kết quả thực hiện ban đầu: Cân nhắc khoản thanh toán ban đầu hoặc một phần nghĩa vụ được thực hiện trước để kiểm chứng khả năng và mức độ hợp tác.

Thiết lập biện pháp bảo đảm phù hợp: Xem xét bảo lãnh, tài sản bảo đảm hoặc cơ chế khác; kiểm tra yêu cầu về hình thức, đăng ký và hiệu lực đối kháng khi pháp luật yêu cầu.

Quy định hậu quả vi phạm: Làm rõ cách xử lý nếu vi phạm một kỳ thanh toán, bao gồm việc phần nghĩa vụ còn lại có đến hạn ngay hay không.

Gắn nhượng bộ với tiến độ thực hiện: Chỉ rút yêu cầu, chấm dứt thủ tục, giải tỏa hoặc thay thế biện pháp bảo đảm tương ứng với phần nghĩa vụ đã được thực hiện. Biện pháp thay thế cần có hiệu lực trước khi biện pháp cũ chấm dứt.

5. LỰA CHỌN CƠ CHẾ GIẢI QUYẾT CÓ TÍNH ĐẾN NƠI THI HÀNH

Kiểm tra căn cứ thẩm quyền: Rà soát thỏa thuận trọng tài, điều khoản lựa chọn Tòa án, phạm vi tranh chấp và các điều kiện pháp lý liên quan. Khi có thỏa thuận trọng tài hợp lệ, việc lựa chọn cơ chế giải quyết không hoàn toàn tùy thuộc vào mong muốn của một bên.

Xác định nơi có tài sản: Nơi giải quyết tranh chấp và nơi cần thi hành kết quả có thể không trùng nhau. Doanh nghiệp cần xác định nơi có tài sản chủ yếu của bên có nghĩa vụ.

Đánh giá cơ chế thi hành: Xem xét cơ quan có thẩm quyền, điều kiện, thủ tục, thời gian và chi phí dự kiến để đưa kết quả giải quyết tranh chấp vào thực tế.

Dự liệu yếu tố nước ngoài: Phân biệt cơ chế công nhận, cho thi hành bản án của Tòa án nước ngoài và phán quyết trọng tài nước ngoài; xem xét điều ước quốc tế, pháp luật nơi có tài sản, yêu cầu về tống đạt, ngôn ngữ và các căn cứ có thể dẫn đến việc từ chối công nhận.

6. CHUẨN BỊ HỒ SƠ VÀ THEO DÕI VIỆC THI HÀNH

Xác định đúng thủ tục áp dụng: Phân biệt việc thi hành kết quả trong nước với thủ tục công nhận và cho thi hành bản án hoặc phán quyết nước ngoài.

Chuẩn bị tài liệu: Tập hợp bản án, quyết định, phán quyết hoặc thỏa thuận cùng tài liệu liên quan; kiểm tra hiệu lực, việc tống đạt và các điều kiện cần đáp ứng theo thủ tục áp dụng.

Theo dõi thời hạn: Ghi nhận thời hạn tố tụng, thời hạn yêu cầu thi hành và các mốc thủ tục khác có thể ảnh hưởng đến quyền của doanh nghiệp.

Cập nhật nghĩa vụ còn lại: Theo dõi tiền gốc, lãi, tài sản hoặc công việc phải thực hiện; ghi nhận phần đã hoàn thành, phần còn lại và các lần chậm hoặc vi phạm cam kết.

Phân công đầu mối: Xác định người chịu trách nhiệm phối hợp giữa pháp lý, tài chính và bộ phận kinh doanh, theo dõi cho đến khi nghĩa vụ được thực hiện đầy đủ hoặc có quyết định phù hợp về bước tiếp theo.

7. ĐÁNH GIÁ LẠI KHẢ NĂNG THU HỒI TRƯỚC CÁC QUYẾT ĐỊNH QUAN TRỌNG

Cập nhật triển vọng thu hồi: Đánh giá lại trước khi bổ sung yêu cầu, thuê chuyên gia, chấp nhận thỏa thuận, rút đơn hoặc giải tỏa biện pháp bảo vệ.

So sánh lợi ích với tổng chi phí: Đặt giá trị có thể thực sự thu hồi bên cạnh thời gian, chi phí pháp lý, chi phí quản lý và ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh.

Điều chỉnh phương án xử lý: Xem xét thay đổi chiến lược khi có thông tin mới về tài sản, dòng tiền, khả năng thanh toán, chi phí hoặc thời gian dự kiến. Trong một số trường hợp, thu hồi một phần sớm hơn với cơ chế bảo đảm phù hợp có thể mang lại giá trị thực tế cao hơn việc tiếp tục theo đuổi toàn bộ yêu cầu.

KHUYẾN NGHỊ CỦA SENLAW

Doanh nghiệp nên đánh giá khả năng thi hành ngay từ khi lựa chọn phương án giải quyết tranh chấp và cập nhật đánh giá trước mỗi quyết định quan trọng. Việc xác định đúng chủ thể, đánh giá giá trị tài sản có thể thu hồi, lựa chọn kịp thời biện pháp bảo vệ và thiết kế thỏa thuận có cơ chế bảo đảm sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc bảo vệ quyền lợi.

Mục tiêu không chỉ là đạt được một kết quả có lợi về mặt pháp lý, mà còn là xây dựng con đường khả thi để chuyển kết quả đó thành quyền lợi thực tế.

ĐỌC THÊM

Bài phân tích: Thắng kiện chưa phải điểm cuối: Vì sao khả năng thi hành cần được đánh giá từ đầu?

Góc nhìn chuyên gia: Giá trị của một phán quyết nằm ở khả năng thực thi

Liên hệ và trao đổi với SENLAW:

• Địa chỉ: Phòng P.108, Tòa nhà Master Building, 41–43 Trần Cao Vân, Phường Xuân Hòa, Thành phố Hồ Chí Minh
• Điện thoại: 028 7307 3579
• Email: luatsu@senlaw.vn
• Website: senlaw.vn
• LinkedIn SENLAW | Facebook SENLAW