Ở hai bài viết trước, chúng ta đã cùng nhìn qua khung pháp lý tổng quan và các nghĩa vụ cụ thể mà doanh nghiệp phải tuân thủ theo Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025. Nhưng nghĩa vụ chỉ thực sự "có sức nặng" khi đi kèm chế tài. Vậy doanh nghiệp sẽ đối mặt với những rủi ro pháp lý cụ thể nào nếu không tuân thủ?

1. Các chế tài theo quy định hiện hành

Theo Điều 8 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân (Luật số 91/2025/QH15), tổ chức, cá nhân vi phạm quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân — tùy theo tính chất, mức độ, hậu quả — có thể bị xử lý và đồng thời chịu trách nhiệm ở cả ba mức độ:

• Xử phạt hành chính — với các mức trần đã được luật hóa: tối đa 10 lần khoản thu bất hợp pháp (tối thiểu 3 tỷ đồng) đối với hành vi mua, bán dữ liệu cá nhân; tối đa 5% doanh thu năm liền trước đối với vi phạm quy định chuyển dữ liệu xuyên biên giới. Mức phạt đối với cá nhân bằng 1/2 mức phạt đối với tổ chức cho cùng hành vi.

• Truy cứu trách nhiệm hình sự — áp dụng khi hành vi vi phạm đủ yếu tố cấu thành tội phạm theo quy định của Bộ luật Hình sự, ví dụ như hành vi chiếm đoạt, mua bán trái phép dữ liệu cá nhân ở quy mô lớn như Tội sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản’ mà thông tin quan trọng chính là dữ liệu cá nhân bị lợi dụng, hay ‘Tội thu thập, tàng trữ, trao đổi, mua bán, công khai hóa trái phép thông tin về tài khoản ngân hàng’ trong đó tài khoản ngân hàng là dữ liệu nhạy cảm, v.v..

• Bồi thường thiệt hại dân sự — nếu hành vi vi phạm gây thiệt hại thực tế cho chủ thể dữ liệu, doanh nghiệp có nghĩa vụ bồi thường theo quy định của pháp luật dân sự, độc lập với các chế tài hành chính hoặc hình sự nêu trên.

Cần lưu ý: đây là các mức trần đã được quy định ngay trong Luật. Nghị định hướng dẫn chi tiết mức xử phạt cho từng hành vi vi phạm cụ thể trong lĩnh vực bảo vệ dữ liệu cá nhân hiện đang trong quá trình dự thảo, chưa chính thức ban hành nhưng hầu như đã đi đến các công đoạn cuối để xem xét và sẽ sớm được ban hành để cụ thể hóa các hành vi vi phạm trong thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp — doanh nghiệp cần tiếp tục theo dõi để cập nhật kịp thời.

Đáng chú ý, với doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực đặc thù (tài chính - ngân hàng, bảo hiểm, viễn thông, y tế, thương mại điện tử...), cùng một hành vi vi phạm có thể đồng thời cấu thành vi phạm nhiều quy định pháp luật khác nhau — dẫn đến việc phải gánh chịu chế tài tổng hợp nặng hơn so với chỉ áp dụng một khung xử phạt đơn lẻ.

2. Case điển hình (ẩn danh)

Để hình dung rõ hơn mức độ rủi ro trong thực tiễn, có thể tham khảo một tình huống điển hình sau (đã được ẩn danh và tổng hợp mang tính minh họa):

Một doanh nghiệp thương mại điện tử quy mô vừa thu thập dữ liệu khách hàng qua chương trình khách hàng thân thiết, nhưng không có chính sách bảo mật công khai rõ ràng và không thiết lập cơ chế để khách hàng thực hiện quyền xóa dữ liệu. Khi một khách hàng khiếu nại vì tiếp tục nhận tin nhắn quảng cáo sau khi đã yêu cầu ngừng xử lý dữ liệu, doanh nghiệp không thể chứng minh đã xử lý yêu cầu đúng thời hạn do thiếu quy trình nội bộ ghi nhận và phản hồi. Sự việc không chỉ dẫn đến rủi ro bị xử phạt hành chính, mà còn kéo theo phản ứng tiêu cực trên mạng xã hội, ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín thương hiệu — hậu quả vượt xa mức phạt tiền đơn thuần.

Tình huống này minh họa một thực tế phổ biến: phần lớn rủi ro pháp lý không đến từ những vi phạm cố ý nghiêm trọng, mà từ khoảng trống trong quy trình vận hành hằng ngày — điều hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu doanh nghiệp chủ động rà soát và xây dựng hệ thống tuân thủ từ sớm.

3. Giải pháp SenLaw

Trước bức tranh rủi ro nêu trên, cách tiếp cận hiệu quả nhất không phải là chờ đến khi có khiếu nại hay thanh tra mới xử lý, mà là chủ động phòng ngừa. SenLaw hỗ trợ doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro pháp lý thông qua:

• Rà soát toàn diện hiện trạng tuân thủ, đối chiếu với các nghĩa vụ pháp lý cụ thể và nhận diện sớm các "điểm mù" dễ dẫn đến vi phạm;

• Tư vấn xây dựng, hoàn thiện bộ tài liệu tuân thủ, quy trình nội bộ để tiếp nhận, xử lý và phản hồi đúng hạn các yêu cầu từ chủ thể dữ liệu;

• Hỗ trợ xử lý tình huống phát sinh: từ khiếu nại của khách hàng, sự cố rò rỉ dữ liệu, đến làm việc với cơ quan quản lý khi cần thiết;

• Cập nhật thường xuyên các thay đổi pháp lý (bao gồm nghị định hướng dẫn xử phạt khi được ban hành chính thức) để doanh nghiệp không bị động.

Bài viết cùng chủ đề:

Bảo vệ dữ liệu cá nhân tại Việt Nam: Doanh nghiệp cần biết gì trong năm 2026?

Doanh nghiệp có những nghĩa vụ gì theo Luật Bảo vệ Dữ liệu cá nhân?

📩 Liên hệ và trao đổi với SENLAW tại:
Phòng P.108, Tòa nhà Master Building, số 41–43 Trần Cao Vân, Phường Xuân Hòa, Tp.Hồ Chí Minh
✉️ luatsu@senlaw.vn | 🌐 senlaw.vn | ☎️ 028 7307 3579

Theo dõi chúng tôi tại: LinkedIn SENLAW |  Facebook SENLAW