07 CÂU HỎI TRƯỚC KHI LỰA CHỌN PHƯƠNG THỨC GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP

Thương lượng, hòa giải, trọng tài và Tòa án không nên được lựa chọn chỉ dựa trên tiêu chí “nhanh” hay “mạnh”. Mỗi phương thức tạo ra mức độ kiểm soát, tổng chi phí, khả năng bảo mật, mức độ chung thẩm và khả năng thi hành khác nhau.

Trước khi quyết định, ban lãnh đạo nên trả lời bảy câu hỏi dưới đây.

1. KẾT QUẢ DOANH NGHIỆP THỰC SỰ CẦN LÀ GÌ?

Thu hồi công nợ, nhận lại tài sản, buộc đối tác hoàn thành nghĩa vụ, ngăn chặn một hành vi, bảo vệ thông tin, duy trì quan hệ hay kết thúc tranh chấp trong thời gian ngắn?

Doanh nghiệp cần xác định và xếp thứ tự ưu tiên cho từng mục tiêu, thay vì đặt tất cả mục tiêu ngang nhau. Phương thức phù hợp phải được lựa chọn dựa trên kết quả kinh doanh thực sự cần đạt được.

2. CƠ QUAN HOẶC CƠ CHẾ NÀO CÓ THẨM QUYỀN GIẢI QUYẾT?

Cần kiểm tra sự tồn tại, hiệu lực và phạm vi của thỏa thuận trọng tài; các quy định về thẩm quyền của Tòa án; luật áp dụng; cũng như những điều kiện tố tụng có liên quan.

Không nên lựa chọn một phương thức chỉ theo mong muốn nếu cơ chế đó không có căn cứ tiếp nhận và giải quyết vụ việc.

3. HỒ SƠ CÓ THỂ CHỨNG MINH ĐẾN ĐÂU?

Đánh giá hợp đồng, tài liệu thực hiện, dữ liệu điện tử, thư từ trao đổi, nhân chứng, báo cáo chuyên môn và chứng cứ về thiệt hại.

Doanh nghiệp cũng cần xác định nghĩa vụ chứng minh của mỗi bên, tài liệu hiện do ai nắm giữ, dữ liệu điện tử có thể được xác thực hay không và có cần áp dụng cơ chế hỗ trợ thu thập hoặc bảo toàn chứng cứ hay không.

4. DOANH NGHIỆP CÓ BAO NHIÊU THỜI GIAN VÀ NGUỒN LỰC?

Cần tính đến không chỉ phí trọng tài hoặc án phí mà còn cả chi phí luật sư, chuyên gia, phiên dịch, đi lại, thời gian của đội ngũ quản lý và tác động của tranh chấp đối với hoạt động kinh doanh.

Không nên đánh giá một phương thức giải quyết tranh chấp chỉ dựa trên khoản phí phải nộp ban đầu.

5. CÓ CẦN ÁP DỤNG BIỆN PHÁP BẢO VỆ KHẨN CẤP KHÔNG?

Nếu tài sản, hàng hóa, dữ liệu, chứng cứ hoặc hiện trạng có nguy cơ bị thay đổi, chuyển dịch hoặc tiêu hủy, doanh nghiệp cần sớm xem xét cơ chế bảo vệ phù hợp.

Thời điểm yêu cầu áp dụng biện pháp bảo vệ có thể quan trọng không kém nội dung của yêu cầu.

6. KẾT QUẢ CÓ KHẢ NĂNG ĐƯỢC THỰC HIỆN HOẶC CƯỠNG CHẾ THI HÀNH KHÔNG?

Cần tìm hiểu tình trạng hoạt động, tài sản, dòng tiền, biện pháp bảo đảm và nơi cần tổ chức thi hành.

Một thỏa thuận, quyết định hoặc phán quyết chỉ tạo ra giá trị kinh doanh thực tế khi có khả năng được tự nguyện thực hiện hoặc cưỡng chế thi hành.

7. CÓ THỂ KẾT HỢP CÁC PHƯƠNG THỨC VÀ KHI NÀO CẦN CHUYỂN BƯỚC?

Doanh nghiệp có thể thương lượng trong khi chuẩn bị hồ sơ hoặc tiến hành hòa giải trước khi chuyển sang trọng tài hay Tòa án. Tuy nhiên, cần xác định rõ thời hạn, người chịu trách nhiệm và tiêu chí chuyển sang bước tiếp theo để tránh trì hoãn.

Việc tiếp tục thương lượng hoặc hòa giải không đương nhiên làm dừng hoặc bắt đầu lại thời hiệu khởi kiện. Vì vậy, doanh nghiệp cần đồng thời theo dõi thời hiệu và các thời hạn cần thiết để bảo toàn quyền yêu cầu.

BẢNG SO SÁNH NHANH

• Thương lượng: Linh hoạt, bảo mật và cho phép các bên duy trì mức độ kiểm soát cao; kết quả phụ thuộc vào thiện chí và khả năng thực hiện của đối tác.
• Hòa giải: Có bên trung lập hỗ trợ các bên tìm kiếm giải pháp; kết quả cần được lập thành thỏa thuận rõ ràng và có thể được yêu cầu công nhận theo thủ tục luật định nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện.
• Trọng tài: Chỉ áp dụng khi có thỏa thuận trọng tài hợp lệ; thủ tục thường không công khai và phán quyết có tính chung thẩm; đòi hỏi việc chuẩn bị hồ sơ, chứng cứ và chiến lược tố tụng chặt chẽ ngay từ đầu.
• Tòa án: Có thẩm quyền xét xử và cơ chế cưỡng chế thi hành theo pháp luật; doanh nghiệp cần tính đến thẩm quyền, các cấp xét xử, thời gian giải quyết và mức độ công khai của quá trình tố tụng.

KHUYẾN NGHỊ CỦA SENLAW

Doanh nghiệp nên lập một bảng so sánh riêng cho từng vụ việc, trong đó đánh giá ít nhất các yếu tố sau:

• Căn cứ thẩm quyền;
• Mục tiêu cần đạt được;
• Thời hiệu và các thời hạn cần bảo toàn;
• Thời gian dự kiến;
• Tổng chi phí;
• Điểm mạnh và điểm hạn chế của từng phương án;
• Nhu cầu áp dụng biện pháp bảo vệ;
• Khả năng thu hồi hoặc thi hành;
• Điều kiện chuyển sang bước tiếp theo.

Không nên kéo dài thương lượng chỉ vì chưa muốn đối đầu; đồng thời, cũng không nên khởi kiện chỉ để tạo áp lực khi chưa đánh giá đầy đủ hồ sơ, chi phí và khả năng thi hành.

SENLAW hỗ trợ doanh nghiệp rà soát thẩm quyền, đánh giá hồ sơ, xây dựng chiến lược và lựa chọn phương thức thương lượng, hòa giải, trọng tài hoặc Tòa án phù hợp với mục tiêu kinh doanh.

ĐỌC THÊM:

Bài phân tích: Thương lượng, Hòa giải, Trọng tài hay Tòa án: Doanh nghiệp nên lựa chọn thế nào?

Góc nhìn chuyên gia: Phương thức giải quyết tranh chấp phải phục vụ mục tiêu kinh doanh

Liên hệ và trao đổi với SENLAW:

• Địa chỉ: Phòng P.108, Tòa nhà Master Building, 41–43 Trần Cao Vân, Phường Xuân Hòa, Thành phố Hồ Chí Minh
• Điện thoại: 028 7307 3579
• Email: luatsu@senlaw.vn
• Website: senlaw.vn
• LinkedIn SENLAW | Facebook SENLAW